Γιατί το Mandarin Oriental έχτισε ταυτότητα, όχι καμπάνια
Η πολυτελής φιλοξενία στηριζόταν παραδοσιακά σε μια οικεία γλώσσα: αρχιτεκτονική που δεν μοιάζει με τίποτα άλλο, εξυπηρέτηση που αγγίζει τα όρια του αδύνατου, προορισμοί που ορίζουν εποχές. Αυτή η γλώσσα λειτούργησε για δεκαετίες. Και ακριβώς γι' αυτό έπαψε να διαφοροποιεί.
Όταν όλοι μιλούν την ίδια διάλεκτο, κανείς δεν ακούγεται.
Η καμπάνια που ξανάγραψε τη λογική του luxury branding
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, το Mandarin Oriental ήταν ακόμη ένα σχετικά μετριοπαθές brand στην παγκόσμια σκηνή: εμβληματικό σε όλη την Ασία, αλλά με περιορισμένη παρουσία στη Δύση και, σύμφωνα με όσα αναφέρει η McCann Worldgroup που διαχειρίστηκε την καμπάνια, με διαφημιστικό προϋπολογισμό που δεν μπορούσε να ανταγωνιστεί σε όγκο τη Marriott ή τη Hilton.
Η λύση δεν ήταν να ξοδέψει περισσότερα. Ήταν να σημαίνει περισσότερα.
Έτσι γεννήθηκε η Fan Campaign: μια σειρά από ασπρόμαυρα πορτρέτα με παγκοσμίως αναγνωρίσιμες προσωπικότητες, από τον Morgan Freeman και τη Lena Olin έως τον Nelson Mandela και την Janet Jackson, με ένα και μόνο μήνυμα: «I am a fan of Mandarin Oriental.»
Χωρίς δωμάτια. Χωρίς τιμές. Χωρίς παροχές.
Μόνο ταυτότητα.

Η διαφορά ανάμεσα σε έναν πρέσβη και έναν θαυμαστή
Η επιλογή της λέξης δεν ήταν τυχαία.
Ο πρέσβης εκπροσωπεί ένα brand. Ο θαυμαστής το επιλέγει.
Η πρώτη σχέση βασίζεται σε ένα συμβόλαιο. Η δεύτερη είναι δήλωση αξιών. Και αυτή η διαφορά, τόσο λεπτή στην επιφάνεια και τόσο βαθιά στην ψυχολογία, μετέτρεψε την καμπάνια σε κάτι που ξεπερνούσε την παραδοσιακή διαφήμιση.
Η έρευνα στην ψυχολογία του καταναλωτή, και ειδικότερα οι μελέτες των Escalas & Bettman (2003) στο Journal of Consumer Psychology, έχει δείξει ότι οι άνθρωποι αξιολογούν τα brands εν μέρει με βάση το ποιοι άλλοι πιστεύουν ότι τα χρησιμοποιούν και αν αυτοί ανήκουν σε ομάδες αναφοράς που θαυμάζουν. Το Mandarin Oriental αξιοποίησε αυτόν τον μηχανισμό με χειρουργική ακρίβεια.
Όταν άνθρωποι που έχουν πρόσβαση σε οτιδήποτε επιλέγουν παρ' όλα αυτά αυτό το συγκεκριμένο ξενοδοχείο, η ίδια η πράξη της επιλογής γίνεται το μήνυμα.
Η ψυχολογία της επιλογής ως σήμα
Ο Robert Cialdini, στο Influence: The Psychology of Persuasion, περιγράφει την κοινωνική απόδειξη ως έναν από τους ισχυρότερους μηχανισμούς λήψης αποφάσεων, ιδίως σε συνθήκες αβεβαιότητας. Στην αγορά πολυτελείας, η αβεβαιότητα σπάνια είναι οικονομική. Είναι συμβολική: «Κάνω τη σωστή επιλογή για αυτό που είμαι;»
Το Mandarin Oriental μετέτρεψε αυτή την αβεβαιότητα σε βεβαιότητα, όχι μέσω καθησυχασμού αλλά μέσω της αίσθησης του ανήκειν.
Η ιδέα του θαυμαστή λειτουργεί και σε ένα δεύτερο επίπεδο: ενεργοποιεί αυτό που ο Belk (1988) ονομάζει διευρυμένο εαυτό (extended self), δηλαδή την τάση των ανθρώπων να ορίζουν μέρος της ταυτότητάς τους μέσα από τα αντικείμενα, τις εμπειρίες και τα brands που επιλέγουν. Ο επισκέπτης δεν κλείνει ένα δωμάτιο. Επεκτείνει τον εαυτό του σε έναν κόσμο που αναγνωρίζει ως δικό του.
Το αποτέλεσμα: μια τοποθέτηση που καταργεί τη σύγκριση
Η καμπάνια απέδωσε μετρήσιμα αποτελέσματα. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Cannes Lions και αναφέρονται από το Campaign Magazine, το Mandarin Oriental κατέγραψε σημαντική αύξηση της αναγνωρισιμότητας σε βασικές αγορές χωρίς αντίστοιχη αύξηση της διαφημιστικής δαπάνης.
Το σημαντικότερο όμως αποτέλεσμα δεν φαινόταν στους δείκτες: το brand έπαψε να συγκρίνεται με τον ίδιο τρόπο.
Στην αγορά πολυτελείας, η σύγκριση είναι η αρχή της εμπορευματοποίησης. Μόλις ένας υποψήφιος επισκέπτης αρχίσει να ζυγίζει το Mandarin Oriental απέναντι στο Four Seasons και στο Aman, ο ανταγωνισμός περιορίζεται στα χαρακτηριστικά: το μέγεθος του spa, τη θέα, την ταχύτητα του check-in. Το Mandarin Oriental βγήκε από αυτόν τον ανταγωνισμό αλλάζοντας εντελώς το ερώτημα.
Το ερώτημα δεν ήταν πλέον: «Ποιο ξενοδοχείο έχει τις καλύτερες προδιαγραφές;»
Έγινε: «Σε ποιον κόσμο θέλω να ανήκω;»
Τι εξακολουθούν να μην κατανοούν πολλά brands της φιλοξενίας
Το 2024, οι περισσότερες ιστοσελίδες ξενοδοχείων, ακόμη και στον χώρο των boutique και lifestyle ξενοδοχείων, εξακολουθούν να οργανώνουν την εμπειρία του επισκέπτη γύρω από τύπους δωματίων, παροχές, τοποθεσία και προσφορές. Τίποτα από αυτά δεν είναι αδιάφορο. Πρόκειται όμως για παράγοντες υγιεινής: απαραίτητους, αλλά ανίκανους από μόνους τους να γεννήσουν επιθυμία.
Η έρευνα των Pine & Gilmore στο The Experience Economy (1999, Harvard Business Review Press) έδειξε ότι η μετάβαση από την υπηρεσία στην εμπειρία, και από την εμπειρία στον μετασχηματισμό, είναι η μόνη πορεία που αντιστέκεται στην εμπορευματοποίηση. Το Mandarin Oriental πραγματοποίησε αυτή τη μετάβαση πολύ πριν γίνει κοινός τόπος.
Σήμερα, το ερώτημα που θέτει ένας υποψήφιος επισκέπτης πριν από την κράτηση σπάνια είναι μόνο «Πόσο καλό είναι;» Συχνά, ασυνείδητα, είναι «Τι λέει για μένα αυτή η επιλογή;»
Αυτό το ερώτημα διαμορφώνει την προθυμία πληρωμής, την εμπιστοσύνη και την πρόθεση, συχνά πριν ανοίξει καν μια καρτέλα κράτησης.
Το μάθημα που παραμένει επίκαιρο
Η Fan Campaign του Mandarin Oriental δεν ήταν μια διαφημιστική τεχνική. Ήταν μια σαφής δήλωση τοποθέτησης:
Δεν πουλάμε διανυκτερεύσεις. Πουλάμε το ανήκειν.
Αυτή είναι η premium τοποθέτηση στην πιο αληθινή της μορφή: όχι να φαίνεστε ακριβότεροι, αλλά να γίνετε ασύγκριτοι.
Και δεν ξεκινά από τη διαφήμιση. Ξεκινά από τη σαφήνεια για το ποιους θέλετε να νιώθουν ότι ανήκουν στον κόσμο που δημιουργεί το brand σας.
Βιβλιογραφία:
Escalas, J.E. & Bettman, J.R. (2003). You Are What They Eat: The Influence of Reference Groups on Consumer Connections to Brands. Journal of Consumer Psychology.
Belk, R.W. (1988). Possessions and the Extended Self. Journal of Consumer Research.
Cialdini, R.B. (1984). Influence: The Psychology of Persuasion. Harper Business.
Pine, B.J. & Gilmore, J.H. (1999). The Experience Economy. Harvard Business Review Press.
Campaign Magazine (2004). Mandarin Oriental Fan Campaign Case Review.